Động thái pháp lý này cho thấy cơ quan quản lý nhà nước đang mạnh tay chấn chỉnh thị trường ngoại hối và kinh doanh vàng. Điểm đáng lưu ý nhất đối với các cá nhân và doanh nghiệp không chỉ nằm ở mức phạt tiền tăng cao, mà còn ở rủi ro bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung: Tịch thu toàn bộ tang vật vi phạm.

Định lượng hóa mức phạt đối với giao dịch ngoại tệ trái phép (Điều 27 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP):

Nghị định 340/2025/NĐ-CP đã phân hóa rất rõ trách nhiệm hành chính dựa trên quy mô (giá trị) của giao dịch ngoại tệ trái phép. Việc mua, bán ngoại tệ cá nhân không qua tổ chức tín dụng được phép, hoặc dùng ngoại tệ để thanh toán hợp đồng, dịch vụ sẽ phải đối mặt với các khung hình phạt như sau:

- Giao dịch dưới 1.000 USD: Áp dụng hình thức phạt Cảnh cáo đối với các hành vi mua bán ngoại tệ chợ đen hoặc thanh toán trái quy định. Tuy nhiên, nếu tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần, mức phạt tiền sẽ chuyển sang khung từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

- Giao dịch từ 1.000 USD đến dưới 10.000 USD: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

- Giao dịch từ 10.000 USD đến dưới 100.000 USD: Khung hình phạt tăng lên mức 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

- Giao dịch từ 100.000 USD trở lên: Các vi phạm quy mô lớn sẽ bị xử phạt rất nặng, từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

- Hành vi xuất, nhập khẩu ngoại tệ tiền mặt trái phép: Mức phạt dao động từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng.

- Rủi ro pháp lý lớn nhất: Căn cứ theo điểm a Khoản 10 Điều 27 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP, ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm sẽ bị tịch thu toàn bộ số ngoại tệ liên quan đến giao dịch trái phép. Đây là một chế tài rất nghiêm khắc, có thể gây thiệt hại kinh tế lớn hơn nhiều so với số tiền phạt hành chính.

Kiểm soát gắt gao hành vi dùng vàng làm phương tiện thanh toán (Điều 28 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP):

Trong thực tiễn giải quyết các tranh chấp dân sự, đặc biệt là các giao dịch liên quan đến bất động sản hay vay mượn tài sản, thói quen neo giá trị hoặc thanh toán trực tiếp bằng vàng của người dân tiềm ẩn rủi ro pháp lý vô cùng lớn theo quy định mới:

- Sử dụng vàng để thanh toán hoặc mua bán sai điểm cấp phép: Theo Khoản 1 và Khoản 2 Điều 28, hành vi mua bán vàng miếng tại tổ chức không có giấy phép hoặc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán sẽ bị phạt Cảnh cáo. Tương tự như ngoại tệ, nếu hành vi này lặp lại (tái phạm/vi phạm nhiều lần), mức phạt tiền sẽ từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

- Vi phạm về niêm yết giá: Các cơ sở kinh doanh không niêm yết công khai giá mua, bán vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ sẽ bị phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (điểm a Khoản 3 Điều 28 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP)

- Hoạt động kinh doanh, xuất nhập khẩu "chui": Đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh mua bán vàng miếng mà không có giấy phép, hoặc xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu/vàng miếng trái phép, khung hình phạt cao nhất được áp dụng là từ 300.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng (Khoản 8 Điều 28 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP).

- Chế tài bổ sung: Theo điểm a Khoản 9 Điều 28 của Nghị định 340/2025/NĐ-CP, số vàng vi phạm trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu không phép nêu trên sẽ bị tịch thu.

Nghị định 340/2025/NĐ-CP là một chế tài nghiêm khắc, pháp luật đang hướng tới một thị trường minh bạch, kỷ cương và ổn định hơn.