Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có cần nhập lại quốc tịch Việt Nam để mua nhà tại Việt Nam?
Theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), “người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người Việt Nam đã từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra quốc tịch của họ được xác định theo nguyên tắc huyết thống và con, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài”. Trong những năm gần đây, nhu cầu sở hữu nhà ở tại Việt Nam của cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài ngày càng gia tăng. Nhiều người đã định cư lâu năm tại các nước như Hoa Kỳ, Canada, Úc hoặc các quốc gia châu Âu, đã nhập quốc tịch nước ngoài, kết hôn với người nước ngoài và các con của họ cũng mang quốc tịch nước ngoài. Khi có kế hoạch trở về Việt Nam sinh sống, đầu tư hoặc chăm sóc cho cha mẹ, những người này cho rằng các con của họ phải nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam thì mới có thể đứng tên sở hữu nhà ở tại Việt Nam.
Tuy nhiên, đây là một quan điểm chưa hoàn toàn chính xác.
Theo quy định của Luật Nhà ở năm 2023, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Điều này có nghĩa rằng, trong nhiều trường hợp, người gốc Việt Nam không bắt buộc phải khôi phục hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam để được mua và sở hữu nhà ở. Quy định này thể hiện chủ trương tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài duy trì mối liên hệ với quê hương, đồng thời đáp ứng nhu cầu sinh sống, đầu tư và ổn định cuộc sống tại Việt Nam.
Vậy các con chỉ mang quốc tịch nước ngoài có được sở hữu nhà tại Việt Nam không?
Đây là câu hỏi mà nhiều gia đình quan tâm.
Nếu người con chỉ mang quốc tịch nước ngoài và không thuộc trường hợp được xác định là người gốc Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam, thì họ sẽ được xem là cá nhân nước ngoài khi xác lập quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam.
Trong trường hợp này, họ vẫn có thể sở hữu nhà ở nhưng phải đáp ứng các điều kiện và chịu một số giới hạn đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài, chẳng hạn như:
- Chỉ được sở hữu nhà ở thông qua mua, thuê mua nhà ở thương mại của chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở, nhận tặng cho, nhận thừa kế nhà ở thương mại trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở không thuộc khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh
- Hoặc mua, thuê mua nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài đã sở hữu nhà ở theo quy định pháp luật
- Việc sở hữu nhà ở phải tuân thủ các giới hạn về số lượng, tỷ lệ sở hữu và thời hạn sở hữu theo quy định của pháp luật.
Như vậy, việc chỉ mang quốc tịch nước ngoài không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không được mua nhà ở tại Việt Nam nhưng quyền sở hữu nhà ở sẽ bị giới hạn hơn so với công dân Việt Nam hoặc người gốc Việt Nam thuộc đối tượng được pháp luật cho phép.
Có nên nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam để sở hữu nhà ở tại Việt Nam?
Trong thực tiễn tư vấn, nhiều gia đình đặt vấn đề xin nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam cho con với mong muốn thuận lợi hơn trong việc sở hữu bất động sản, sinh sống lâu dài hoặc đầu tư tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương án này cần được cân nhắc trên nhiều phương diện pháp lý như sau:
Thứ nhất, cần xác định người đó đã từng có quốc tịch Việt Nam hay chưa. Nếu chưa từng có quốc tịch Việt Nam thì thủ tục pháp lý có thể là xin nhập quốc tịch Việt Nam, thay vì trở lại quốc tịch Việt Nam.
Thứ hai, cần xem xét quy định của quốc gia mà người đó đang mang quốc tịch. Một số quốc gia cho phép công dân mang nhiều quốc tịch, trong khi một số quốc gia có những hạn chế nhất định đối với việc nhập thêm quốc tịch khác.
Thứ ba, việc nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam không chỉ ảnh hưởng đến quyền sở hữu nhà ở mà còn có thể tác động đến nhiều quyền và nghĩa vụ khác như cư trú, đầu tư, thừa kế, nghĩa vụ quân sự hoặc các vấn đề liên quan đến thuế và hộ tịch.
Do đó, trước khi quyết định thực hiện thủ tục về quốc tịch, mỗi trường hợp cần được xem xét cụ thể trên cơ sở tình trạng pháp lý và nhu cầu thực tế của từng cá nhân.
Lời kết
Không phải mọi trường hợp muốn mua nhà tại Việt Nam đều phải nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam. Đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, pháp luật hiện hành đã mở rộng đáng kể quyền sở hữu nhà ở mà không bắt buộc phải khôi phục quốc tịch Việt Nam nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Trong khi đó, đối với các con chỉ mang quốc tịch nước ngoài, việc có nên xin nhập quốc tịch Việt Nam hay tiếp tục sở hữu nhà theo chế độ áp dụng đối với cá nhân nước ngoài sẽ phụ thuộc vào tình trạng pháp lý, mục đích sử dụng nhà ở và định hướng lâu dài của từng gia đình.
Việc đánh giá đúng tư cách pháp lý ngay từ đầu sẽ giúp lựa chọn phương án phù hợp, hạn chế các rủi ro phát sinh trong quá trình mua bán, đăng ký quyền sở hữu nhà ở và thực hiện các thủ tục liên quan tại Việt Nam.
