1. Thông tư 12/2026/TT-TANDTC quy định về Nội quy phiên tòa
- Nghiêm cấm người tham dự, tham gia phiên tòa mang các thiết bị truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin, dữ liệu số (như điện thoại di động, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh hoặc bất kỳ thiết bị điện tử nào có tính năng tương tự) vào phòng xử án nếu chưa được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc người chủ trì phiên họp. Việc sử dụng các thiết bị này để phục vụ mục đích tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ hoặc phục vụ việc xét xử trực tuyến bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa.
(CSPL: Khoản 3 Điều 4 Thông tư 12/2026/TT-TANDTC).
- Quy định việc ghi âm lời nói được thực hiện trong suốt thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp; trong khi đó, việc ghi hình ảnh chỉ được phép tiến hành tại hai thời điểm cố định là lúc khai mạc và khi tuyên án, công bố quyết định. Đặc biệt, mọi hoạt động ghi âm, ghi hình này bắt buộc phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa hoặc người chủ trì; trường hợp muốn ghi âm, ghi hình những người tiến hành tố tụng hoặc người tham gia khác thì phải được sự đồng ý của cả Thẩm phán và chính người đó. Người tham gia, tham dự phiên tòa tuyệt đối không được tự ý truyền phát trực tiếp (livestream) hoặc truyền trực tuyến lên các nền tảng mạng xã hội.
(CSPL: Khoản 4 Điều 4 Thông tư 12/2026/TT-TANDTC).
2. Những quy định về việc cai nghiện bắt buộc cho người dưới 18 tuổi theo Pháp lệnh 03/2026/UBTVQH16
- Đối tượng: Tòa án nhân dân có thẩm quyền xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Cần đặc biệt lưu ý và làm rõ về mặt thuật ngữ pháp lý: địa điểm để chấp hành biện pháp này là "cơ sở cai nghiện bắt buộc" theo đúng quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy, chứ không phải là "trường giáo dưỡng" (vốn là nơi áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật khác theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính).
(CSPL: Điều 1 Pháp lệnh 03/2026/UBTVQH16).
- Hoãn/Miễn/Tạm đình chỉ: Pháp lệnh quy định chi tiết, nhân văn và thân thiện các căn cứ để xem xét hoãn, miễn hoặc tạm đình chỉ việc chấp hành quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc nhằm bảo đảm phù hợp với tâm sinh lý và quyền lợi học tập, chữa bệnh của người chưa thành niên. Cụ thể các trường hợp gồm:
+ Hoãn chấp hành: Được áp dụng khi người phải chấp hành đang bị ốm nặng (có chứng nhận của cơ sở y tế từ cấp huyện trở lên); gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh (có xác nhận của UBND cấp xã); hoặc đang học tập văn hóa, học nghề tại các cơ sở giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp.
+ Miễn chấp hành: Được áp dụng đối với người mắc bệnh hiểm nghèo; người trong thời gian hoãn chấp hành mà đã tiến bộ, tích cực tham gia các hoạt động địa phương hoặc không còn nghiện ma túy; hoặc người đã tự nguyện cai nghiện tại cơ sở cai nghiện ma túy.
+ Tạm đình chỉ chấp hành: Áp dụng cho người đang chấp hành nhưng bị ốm nặng phải điều trị tại cơ sở y tế từ cấp huyện trở lên; hoặc gia đình gặp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh (có xác nhận của UBND cấp xã).
(CSPL: Khoản 1 Điều 22, Khoản 1 Điều 23, Khoản 1 Điều 24 Pháp lệnh 03/2026/UBTVQH16).
3. Lời kết
Việc chính thức áp dụng các quy định mới tại Thông tư 12/2026/TT-TANDTC và Pháp lệnh 03/2026/UBTVQH16 đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc siết chặt kỷ cương, bảo đảm an ninh, trật tự và sự tôn nghiêm của phiên tòa xét xử, đồng thời thể hiện sâu sắc tính nhân văn và trách nhiệm của toàn xã hội trong công tác hỗ trợ cai nghiện, bảo vệ người chưa thành niên dưới 18 tuổi. Người dân, doanh nghiệp và các tổ chức, đơn vị liên quan cần chủ động cập nhật các thay đổi pháp lý quan trọng này để nghiêm túc tuân thủ đúng pháp luật kể từ ngày 01/08/2026.
