Trong vài năm gần đây, Việt Nam liên tục được nhắc đến như một trong những điểm đến hấp dẫn châu Á. Không chỉ nhờ cảnh quan đa dạng, ẩm thực phong phú và chi phí du lịch hợp lý, sức hút của du lịch Việt Nam còn đến từ những chính sách pháp luật cởi mở mà Chính phủ đã và đang triển khai như: mở rộng diện miễn thị thực đơn phương; triển khai cấp thị thực điện tử (e-visa) cho công dân hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ với thời hạn tối đa 90 ngày; cho phép nhập cảnh nhiều lần… Nhờ những điều chỉnh này, theo số liệu tổng hợp của Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism), Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng khách quốc tế thuộc nhóm nhanh thế giới trong nửa đầu năm 20251. Bên cạnh chính sách visa thông thoáng, hạ tầng du lịch ngày càng phát triển, người dân thân thiện, mến khách và tình hình an ninh trật tự nhìn chung ổn định cũng là những yếu tố khiến du khách quốc tế lựa chọn Việt Nam cho những chuyến đi dài ngày, thậm chí là nơi để sinh sống và làm việc lâu dài.
Tuy nhiên, mỗi quốc gia đều có một hệ thống pháp luật riêng, phản ánh những giá trị văn hóa, xã hội và ưu tiên quản lý của Chính phủ khác nhau. Một số hành vi được xem là bình thường, thậm chí hợp pháp tại quốc gia của du khách, có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự khi thực hiện tại Việt Nam. Phần lớn các vi phạm của khách du lịch nước ngoài không xuất phát từ ý định xấu mà đơn giản chỉ vì họ chưa có cơ hội tìm hiểu trước những quy định pháp luật mang tính riêng biệt của Việt Nam. Bài viết dưới đây được xây dựng nhằm giúp du khách quốc tế nhận diện sớm những rủi ro pháp lý phổ biến và từ đó có sự chuẩn bị trước nhằm có một chuyến du lịch tại Việt Nam trọn vẹn nhất.
1. Tuyệt đối không sử dụng, tàng trữ hoặc vận chuyển ma túy
Việt Nam là một trong những quốc gia có chính sách pháp luật nghiêm khắc đối với chất ma túy. Theo Điều 249 Bộ luật Hình sự, hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy, dù không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất, vẫn có thể bị phạt tù nhiều năm nếu khối lượng ma túy đạt đến một ngưỡng nhất định. Điều đáng lưu ý là ngưỡng này rất thấp đối với một số loại ma túy tổng hợp phổ biến như heroin, cocaine, methamphetamine, MDMA; chỉ vài gam cũng đã đủ để cấu thành tội phạm. Ở khung hình phạt cao nhất, các tội phạm liên quan đến ma túy tại Việt Nam, bao gồm tàng trữ, vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy, đều có thể bị áp dụng mức án tù chung thân hoặc tử hình tùy theo tính chất và khối lượng ma túy liên quan, kèm theo phạt tiền bổ sung lên đến 500.000.000 đồng. Không chỉ tàng trữ, các hành vi vận chuyển, cất giữ hộ hoặc mang giúp cũng đều có thể bị xử lý hình sự tương tự, kể cả khi người thực hiện không biết rõ hoặc cố tình không tìm hiểu về những gì mà mình đang mang theo.
Trên thực tế, không ít trường hợp khách du lịch vì tính thiện chí mà nhận giữ hộ hành lý hoặc một gói đồ nhỏ cho người mới quen tại sân bay, bến xe, bến tàu hoặc khi đi qua cửa khẩu. Nếu bên trong những món đồ đó chẳng may có chứa ma túy, người giữ hộ vẫn có nguy cơ bị khởi tố dù bản thân hoàn toàn không hay biết mình đang mang theo chất cấm. Bên cạnh đó, một số du khách đến từ các quốc gia đã hợp pháp hóa cần sa hoặc một số chất kích thích thường lầm tưởng rằng quy định này cũng được áp dụng tại Việt Nam. Trên thực tế, cần sa vẫn là chất ma túy bị pháp luật Việt Nam nghiêm cấm tuyệt đối và hành vi tàng trữ, sử dụng cần sa sẽ là hành vi vi phạm pháp luật.
2. Thận trọng với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Đây là một quy định còn khá mới và nhiều du khách nước ngoài có lẽ chưa kịp cập .Ngày 30/11/2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15, thống cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên toàn lãnh thổ Việt Nam kể từ ngày 01/01/2025. Việt Nam hiện nằm trong nhóm khoảng 40 quốc gia cấm hoàn toàn các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới này, cùng với một số nước ASEAN khác như Thái Lan, Singapore, Lào, Brunei và Campuchia.
Ở nhiều quốc gia, thuốc lá điện tử được bán hợp pháp và phổ biến nên không ít du khách mang theo thiết bị cá nhân mà không biết rằng việc sở hữu hay sử dụng thuốc lá điện tử cũng đã vi phạm pháp luật tại Việt Nam. Hình phạt khi vi phạm các quy định về thuốc lá điện tử này có thể là tịch thu thiết bị và sản phẩm thuốc lá điện tử. Ngoài ra, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính do đây được xem là hàng hóa cấm lưu hành tại Việt Nam.
3. Thận trọng khi sử dụng flycam
Đây là một trong những lỗi mà người nước ngoài, đặc biệt là những người yêu thích nhiếp ảnh và làm nội dung du lịch dễ mắc phải khi du lịch tại Việt Nam. Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP và Luật Phòng không nhân dân 2024, tàu bay không người lái được phân loại theo trọng lượng cất cánh tối đa thành 5 loại, trong đó phổ biến với khách du lịch là Loại 1 (dưới 0,25kg) và Loại 2 (từ 0,25kg đến dưới 2kg). Mức độ ràng buộc pháp lý được quy định như sau:
Flycam dưới 0,25kg (dưới 250g) phục vụ mục đích vui chơi, giải trí được miễn xin giấy phép bay cho từng chuyến bay, với điều kiện bắt buộc rằng chỉ hoạt động ngoài khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay và bay trong tầm nhìn trực quan bằng mắt thường. Flycam từ 0,25kg trở lên, người điều khiển bắt buộc phải xin giấy phép bay cho mỗi lần bay cụ thể, đồng thời phải có giấy phép điều khiển phù hợp và tuân thủ các điều kiện như bay trong tầm nhìn trực quan của người điều khiển. Ngoài ra, người trực tiếp điều khiển (trừ trường hợp flycam dưới 0,25kg) phải từ đủ 18 tuổi trở lên, trong máu và hơi thở không có nồng độ cồn, ma túy hay chất gây nghiện. Đặc biệt lưu ý, người nước ngoài trực tiếp điều khiển flycam tại Việt Nam còn bắt buộc phải có một cá nhân hoặc tổ chức là người Việt Nam đứng ra bảo lãnh2.
Một điểm quan trọng mà du khách cần lưu ý để tránh nữa là quy định về các khu vực cấm bay hoặc hạn chế bay. Các khu vực này bao gồm: khu vực lân cận sân bay dân dụng và quân sự (mở rộng khoảng 3.000m x 5.000m tính từ ranh giới sân bay ở độ cao dưới 120m), công trình quốc phòng, khu quân sự, trụ sở các cơ quan Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ và trụ sở các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam. Hình phạt của hành vi vi phạm này có thể là phạt tiền, tịch thu thiết bị, thu hồi hoặc đình chỉ giấy phép bay. Nếu hành vi ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh quốc phòng hoặc an toàn hàng không dân dụng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
4. Không chụp ảnh, quay phim tại khu vực quân sự hoặc công trình đặc biệt
Việc quay phim, chụp ảnh, đo vẽ sơ đồ tại các khu vực cấm liên quan đến quốc phòng, an ninh như doanh trại, cảng quân sự, căn cứ quân sự, một số khu vực biên giới đất liền, biên giới biển là hành vi vi phạm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước và bảo vệ công trình quốc phòng, khu quân sự. Nhiều khách du lịch chỉ đơn thuần muốn chụp ảnh check-in phong cảnh, không để ý đến biển cấm hoặc không nhận ra khu vực mình đang đứng thuộc diện hạn chế chụp ảnh, quay phim và dẫn đến việc vi phạm các quy định của pháp luật. Khi vi phạm, khách du lịch có thể bị xử phạt hành chính kèm theo tịch thu hình ảnh, thiết bị ghi hình; trường hợp nghiêm trọng liên quan đến bí mật quốc phòng có thể bị xử lý hình sự.
5. Luôn mang theo hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ
Theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014, người nước ngoài khi đi lại trên lãnh thổ Việt Nam phải mang theo hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế cùng các giấy tờ liên quan đến cư trú và phải xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu kiểm tra.
Để tránh thất lạc hoặc hư hỏng hộ chiếu, nhiều du khách nước ngoài để toàn bộ giấy tờ gốc tại khách sạn và chỉ mang theo ảnh chụp trên điện thoại. Điều này không đáp ứng được yêu cầu xuất trình bản gốc khi cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra. Do đó, khách du lịch người nước ngoài nên mang theo bản sao có công chứng hoặc bản gốc hộ chiếu khi ra ngoài, đặc biệt khi di chuyển đến các khu vực xa trung tâm hoặc gần biên giới để tránh bị xử phạt hành chính và bị hạn chế đi lại khi du lịch tại Việt Nam.
6. Không tham gia đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào
Điều 321 Bộ luật Hình sự quy định người đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào, được thua bằng tiền hay hiện vật có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên (hoặc thấp hơn nếu đã từng bị xử phạt hành chính hay kết án về hành vi tương tự), có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; mức án tăng nặng theo giá trị tài sản đánh bạc. Ngay cả những trường hợp giá trị nhỏ hơn ngưỡng trên vẫn có thể bị xử phạt hành chính, đồng thời tang vật, phương tiện đánh bạc đều bị tịch thu.
Khách du lịch người nước ngoài cũng cần phải lưu ý rằng hoạt động casino hợp pháp tại Việt Nam chỉ được tổ chức trong phạm vi các cơ sở được cấp phép và áp dụng cho đúng nhóm đối tượng pháp luật cho phép. Ngoài phạm vi trên thì mọi hành vi đánh bạc đều tiềm ẩn rủi ro vi phạm pháp luật Việt Nam.
7. Không tham gia biểu tình, tụ tập trái phép hoặc phát tán thông tin về các sự kiện này
Ở nhiều quốc gia, quyền biểu tình, tụ họp nơi công cộng được xem là quyền hiến định. Tại Việt Nam, việc tụ tập đông người tại nơi công cộng cần tuân thủ các quy định về quản lý trật tự công cộng. Việc tụ tập không phép, hoặc chia sẻ và phát tán thông tin về những sự kiện này, đều bị coi là vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến xử phạt hành chính. Để tránh những rắc rối không cần thiết, du khách nước ngoài nên tránh tham gia nếu vô tình gặp phải các hoạt động tụ tập đông người. Đồng thời, cần thận trọng khi đăng tải hoặc chia sẻ nội dung liên quan trên mạng xã hội trong thời gian lưu trú tại Việt Nam.
8. Tôn trọng văn hóa, tín ngưỡng và các di tích lịch sử
Các hành vi vẽ bậy, khắc tên, leo trèo lên hiện vật, phá hoại hoặc có lời nói, cử chỉ thiếu lịch sự tại các di tích lịch sử, nơi thờ tự đều có thể bị xử phạt hành chính và buộc khắc phục hậu quả như yêu cầu phục hồi lại hiện trạng ban đầu, bồi thường thiệt hại...
Tâm lý muốn có những bức ảnh "độc lạ" để lưu giữ kỷ niệm đôi khi khiến du khách vô tình trèo lên hiện vật, chạm vào đồ thờ cúng hoặc ăn mặc không phù hợp khi vào các không gian tôn giáo, tín ngưỡng có thể dẫn đến bị phạt tiền, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của di tích, hiện vật bị xâm hại.
9. Không đổi ngoại tệ tại các địa điểm không được cấp phép
Theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, chỉ các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng hoặc đại lý được Ngân hàng Nhà nước cấp phép mới được phép thu đổi ngoại tệ. Mức xử phạt được chia theo giá trị ngoại tệ giao dịch: phạt cảnh cáo nếu dưới 1.000 USD; phạt từ 10–20 triệu đồng nếu từ 1.000 đến dưới 10.000 USD; 20–30 triệu đồng nếu từ 10.000 đến dưới 100.000 USD; và 80–100 triệu đồng nếu từ 100.000 USD trở lên (hoặc ngoại tệ khác có giá trị tương đương), kèm theo tịch thu toàn bộ số ngoại tệ liên quan.
Vì sự tiện lợi hoặc tỷ giá hấp dẫn hơn, không ít du khách đổi tiền tại tiệm vàng, khách sạn nhỏ hoặc với các cá nhân thay vì đến ngân hàng hay các quầy thu đổi được cấp phép. Theo đó, du khách người nước ngoài được khuyến nghị chỉ đổi tiền tại ngân hàng, quầy thu đổi ngoại tệ trong sân bay hoặc các điểm được cấp phép rõ ràng và có bảng niêm yết tỷ giá công khai.
10. Tuân thủ quy định về giao thông
Từ ngày 01/01/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã tăng mạnh mức phạt đối với hầu hết các lỗi vi phạm giao thông phổ biến. Một số mức phạt đáng chú ý như là: không đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy bị phạt từ 400.000–600.000 đồng; vi phạm nồng độ cồn khi lái xe máy bị phạt từ 2–10 triệu đồng (thậm chí lên đến 30–40 triệu đồng đối với ô tô) kèm tước giấy phép lái xe; vượt đèn đỏ bị phạt từ 4–10 triệu đồng với xe máy và 18–20 triệu đồng với ô tô.
Một điểm cực kỳ quan trọng mà du khách nước ngoài nên lưu ý là theo Thông tư 12/2025/TT-BCA, Giấy phép lái xe quốc tế IDP do Việt Nam cấp không có giá trị sử dụng khi lái xe trong lãnh thổ Việt Nam. Người nước ngoài muốn lái xe hợp pháp tại Việt Nam cần có giấy phép lái xe phù hợp được pháp luật Việt Nam công nhận hoặc thực hiện thủ tục đổi giấy phép lái xe nước ngoài sang giấy phép lái xe Việt Nam theo quy định của pháp luật.
Trên thực tế, du khách có thể thuê xe máy/ xe ô tô khá dễ dàng tại các điểm du lịch mà không được tư vấn đầy đủ về yêu cầu bằng lái, dẫn đến việc điều khiển xe mà không có giấy phép hợp lệ. Bên cạnh đó, việc chưa quen văn hóa giao thông địa phương cũng khiến du khách dễ vi phạm các lỗi cơ bản. Khách du lịch khi vi phạm các quy định về giấy phép lái xe tại Việt Nam có thể bị phạt tiền theo các mức nói trên và có thể bị tạm giữ phương tiện hoặc tước quyền sử dụng giấy phép lái xe.
Kết luận
Việt Nam luôn chào đón khách du lịch quốc tế và mong muốn mang đến một môi trường du lịch an toàn, thân thiện và cởi mở. Việc tìm hiểu trước những quy định pháp luật cơ bản không chỉ giúp du khách tránh những vi phạm ngoài ý muốn mà còn góp phần bảo đảm một chuyến đi trọn vẹn và đáng nhớ. Trong trường hợp phát sinh các vấn đề pháp lý trong thời gian lưu trú tại Việt Nam, việc tham khảo ý kiến của luật sư hoặc đơn vị tư vấn pháp lý sẽ giúp du khách bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết mang tính chất cung cấp thông tin pháp lý tổng quát, không thay thế cho tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể nào.
1Trung tâm Thông tin du lịch, “Năm 2025: Du lịch thế giới đạt 1,52 tỷ lượt khách quốc tế, Việt Nam tăng trưởng tốp đầu”, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam.<https://vietnamtourism.gov.vn/post/66526>, truy cập ngày 30/07/2026.
2Theo Khoản 6 Điều 19 Nghị định 288/2025/NĐ-CP quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác.
