1. Cập những điểm mới trong Nghị định 155/2026/NĐ-CP về Luật Khiếu nại

- Tiêu chí xác định vụ việc phức tạp rõ ràng, cụ thể: Nghị định mới bổ sung bộ tiêu chí định lượng và định tính rõ ràng để nhận diện một vụ việc khiếu nại phức tạp. Đáng chú ý, việc xác định vụ việc phức tạp bắt buộc phải lập thành văn bản và lưu trữ trong hồ sơ giải quyết khiếu nại để làm căn cứ pháp lý. (CSPL: Khoản 1, Khoản 2 Điều 3a Nghị định 124/2020/NĐ-CP (bổ sung bởi Điều 2 Nghị định 155/2026/NĐ-CP)).

- Cơ chế rút khiếu nại linh hoạt đối với nhóm đông người: Quy định chi tiết phương án xử lý khi có cá nhân rút đơn trong vụ việc nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung. Cơ chế này giúp tách bạch quyền lợi, không làm gián đoạn việc giải quyết của những người còn lại, đồng thời chấm dứt quyền khiếu nại của người đã tự nguyện rút. (CSPL: Khoản 1, Khoản 2 Điều 7a Nghị định 124/2020/NĐ-CP (bổ sung bởi Điều 5 Nghị định 155/2026/NĐ-CP)). 

- Siết chặt trách nhiệm đối thoại trực tiếp lần hai của Thủ trưởng các cấp: Quy định nghiêm ngặt về việc tổ chức đối thoại trực tiếp lần hai. Lãnh đạo cấp tỉnh, Bộ trưởng không được ủy quyền cho cấp phó đối thoại trong các vụ việc phức tạp, gay gắt, dư luận quan tâm hoặc ảnh hưởng an ninh trật tự, nhằm bảo đảm giải quyết triệt để tranh chấp hành chính. (CSPL: Điểm a, Điểm b Khoản 2 Điều 28 Nghị định 124/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Điều 11 Nghị định 155/2026/NĐ-CP)).

- Chuyển đổi số toàn diện và liên thông dữ liệu quốc gia: Cơ quan nhà nước bắt buộc phải ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối, chia sẻ dữ liệu và cập nhật kịp thời toàn bộ tiến trình xử lý lên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia tập trung. (CSPL: Khoản 1, Khoản 2 Điều 30a Nghị định 124/2020/NĐ-CP (bổ sung bởi Điều 13 Nghị định 155/2026/NĐ-CP)).

- Cập nhật các mức kỷ luật nghiêm khắc đối với cán bộ vi phạm: Thiết lập các chế tài kỷ luật từ Khiển trách, Cảnh cáo, Cách chức cho đến Buộc thôi việc đối với người xác minh hoặc người giải quyết khiếu nại nếu có hành vi sách nhiễu, bao che hoặc cố ý làm sai lệch hồ sơ vụ việc. (CSPL: Khoản 1, Khoản 2 Điều 40 Nghị định 124/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Điều 16 Nghị định 155/2026/NĐ-CP)). 

2. Tác động lớn nhất

 Nghị định 155/2026/NĐ-CP mang lại tác động thực tiễn vô cùng to lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các chủ đầu tư dự án bất động sản và hạ tầng thường xuyên phải đối mặt với các tranh chấp về đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng. Quy định mới giúp minh bạch hóa tối đa quá trình xử lý khiếu nại hành chính, triệt tiêu tình trạng cán bộ cấp dưới cố tình bao che hoặc kéo dài thời gian giải quyết một cách vô căn cứ. Việc quy chuẩn hóa tiêu chí "vụ việc phức tạp" bằng văn bản lưu hồ sơ giúp doanh nghiệp dễ dàng giám sát tính tuân thủ pháp lý của cơ quan thanh tra. Bên cạnh đó, việc số hóa toàn bộ dữ liệu lên Cơ sở dữ liệu quốc gia cho phép doanh nghiệp theo dõi sát sao tiến độ hồ sơ, từ đó giảm thiểu tối đa sự bất định trong việc hoạch định tiến độ thực hiện dự án.

3. Rủi ro nếu không tuân thủ

-  Rủi ro ách tắc dự án do giải quyết khiếu nại kéo dài: Nếu doanh nghiệp không phối hợp với cơ quan chức năng để rà soát, làm rõ các trường hợp rút khiếu nại của từng cá nhân trong nhóm đông người, vụ việc có thể bị kéo dài không cần thiết, làm chậm tiến độ bàn giao mặt bằng sạch.

- Rủi ro bị từ chối/trả lại đơn đại diện: Nếu doanh nghiệp hoặc tổ chức đại diện thực hiện ủy quyền khiếu nại không lập văn bản ủy quyền có chữ ký, đóng dấu đúng thẩm quyền của người đứng đầu tổ chức theo Mẫu số 02 mới ban hành, cơ quan chức năng sẽ từ chối thụ lý giải quyết.

-  Rủi ro mất lợi thế chứng cứ do thiếu cập nhật dữ liệu: Nếu không thường xuyên theo dõi trạng thái vụ việc trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về khiếu nại, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ các mốc thời gian thông báo đối thoại hoặc nộp tài liệu bổ sung, dẫn đến việc bị ra quyết định giải quyết không có lợi.

4. Trường hợp thực tế

- Điều khoản chuyển tiếp đối với các vụ việc đang giải quyết dở dang: Đối với các vụ việc khiếu nại của công dân, tổ chức liên quan đến dự án của doanh nghiệp đã có thông báo thụ lý trước ngày 01/07/2026 và chưa ban hành quyết định giải quyết thì các thủ tục rút khiếu nại, tạm đình chỉ, đình chỉ, đối thoại vẫn được tiếp tục áp dụng theo quy định cũ tại Nghị định 124/2020/NĐ-CP. Pháp chế doanh nghiệp cần lưu ý phân loại hồ sơ để áp dụng đúng căn cứ. (CSPL: Khoản 1 Điều 22 Nghị định 155/2026/NĐ-CP)
- Thời hạn hết hiệu lực của quy định công chứng ủy quyền cá nhân: Doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý mốc chuyển tiếp cực kỳ quan trọng về mặt thời gian. Quy định bắt buộc công chứng, chứng thực văn bản ủy quyền khiếu nại của cá nhân được sửa đổi tại Nghị định này sẽ chính thức hết hiệu lực từ ngày 01/01/2027. (CSPL: Khoản 2 Điều 21 Nghị định 155/2026/NĐ-CP).