1. Tin đồn "Tịch thu vàng" từ đâu mà ra?

Sự hoảng loạn này phần lớn bắt nguồn từ việc hiểu sai lệch Nghị định 340/2025/NĐ-CP Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng (chính thức có hiệu lực từ ngày 09/02/2026). Theo đó, pháp luật quy định mức phạt tiền rất nặng, từ 300 đến 400 triệu đồng và áp dụng hình thức phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm và có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh theo quy định.

Chế tài nghiêm khắc này nhắm vào các doanh nghiệp, tổ chức, cửa hàng có hành vi sản xuất, kinh doanh, mua bán hoặc xuất nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu mà không có giấy phép hợp pháp do Ngân hàng Nhà nước cấp.

Nói một cách dễ hiểu: Pháp luật cấm việc "kinh doanh vàng chui", chứ không điều chỉnh hay xử phạt việc người dân sở hữu, mua bán vàng mang tính dân sự để dành, tích trữ hay làm của hồi môn.

2. Vàng tích trữ từ xưa không có hóa đơn, đem bán có bị tịch thu?

Thực tế, phần lớn vàng trong dân là tài sản tích trữ qua nhiều năm. Việc thất lạc, rách hay mất hóa đơn là chuyện hết sức phổ biến. Khi bán vàng, pháp luật không hề yêu cầu phải xuất trình lại cái hóa đơn mua từ nhiều năm trước để chứng minh nguồn gốc. Việc lan truyền tin đồn "vàng không hóa đơn sẽ bị tịch thu" là thông tin sai lệch, dễ khiến những ai nhẹ dạ cả tin rơi vào bẫy bán tháo tài sản của mình với giá rẻ.

3. Ví dụ cụ thể trong giao dịch vàng miếng hiện nay

Để giúp mọi người dễ hình dung, một ví dụ thực tế liên quan đến vàng miếng thế này:

Ông A có 5 lượng vàng miếng SJC mua từ hồi năm 2005, hóa đơn giấy tờ dọn nhà đã vứt đâu mất. Hôm nay ông A muốn bán số vàng này để lấy tiền mặt kinh doanh.

- Trường hợp rủi ro (Dễ mất tiền, phạm luật): Ông A nghe tin đồn hoang mang, sợ đem ra các thương hiệu lớn bị truy hỏi hóa đơn nên lên mạng tìm người "mua bán trao tay" hoặc lén đem ra một tiệm vàng nhỏ lẻ trong khu chợ (tiệm này không có giấy phép kinh doanh vàng miếng của Ngân hàng Nhà nước). Ông bán xong ôm một cục tiền mặt về. Việc này rủi ro vô cùng lớn: vừa dễ bị ép giá, lừa đảo, lại vừa tiếp tay cho hành vi kinh doanh vàng trái phép.

- Trường hợp chuẩn luật (An toàn, bảo vệ tài sản): Ông A mang Căn cước công dân (hoặc Hộ chiếu) cùng 5 lượng vàng SJC đó ra các ngân hàng hoặc doanh nghiệp vàng bạc đá quý được Ngân hàng Nhà nước cấp phép mua bán vàng miếng. Tại đây, cửa hàng sẽ kiểm định vàng thật/giả, đủ tuổi, đủ trọng lượng và mua lại theo đúng giá thị trường. Điểm mấu chốt: Sau khi giao dịch hoàn tất, đơn vị mua vàng sẽ xuất hóa đơn điện tử cho lần bán ra này của ông A. Hóa đơn điện tử này chính là căn cứ pháp lý xác lập tính hợp pháp của việc chuyển nhượng ở thời điểm hiện tại, chứ không ai bắt ông A truy xét lại hóa đơn của 10 năm trước.

4. Khuyến cáo "Vàng" từ Luật sư khi mua bán

Dù vàng cũ không hóa đơn vẫn giao dịch bình thường, nhưng để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong thời điểm hiện nay, ai đang có nhu cầu mua – bán vàng cần nằm lòng 2 nguyên tắc:

- “Chọn mặt gửi vàng”: Chỉ mua bán tại các tổ chức, doanh nghiệp được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. Tránh xa các giao dịch "trao tay" hội nhóm trên mạng xã hội. Khi mua vàng mới, hãy yêu cầu xuất hóa đơn, chứng từ đầy đủ để yên tâm về chất lượng.

- Thanh toán qua tài khoản: Đây là quy định mà nhiều người hay quên! Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, hành vi mua bán vàng mà không thực hiện thanh toán qua tài khoản theo quy định có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng (với trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần). Do đó, hãy tập thói quen chuyển khoản qua ngân hàng để giao dịch luôn minh bạch, an toàn và đúng luật.

Kết luận: Hãy tỉnh táo tiếp nhận thông tin từ các kênh chính thống, tuân thủ đúng quy định pháp luật khi mua bán để bảo vệ thành quả lao động của mình.